ابراهيم اصلاح عربانى
471
كتاب گيلان ( فارسى )
بازارهاى يكديگر به فروش مىرسد . جذابيت اين بازار در سالهاى اخير به حدى زياد شده كه بسيارى از مسافرين استان گيلان را به سوى خود جلب كرده است . هجوم اين مسافران به شهر آستارا به حيات اقتصادى منفعل و راكد آن جان تازهاى بخشيده است . 2 - 6 - 3 - صنايع دستى صنايع دستى گيلان از جمله جاذبههاى اقتصادى اين منطقه است . عمدهترين صنايع دستى كه در گيلان توليد مىشوند عبارتند از انواع محصولات حصيرى مانند حصير كفپوش كه بيشتر در گيلان مصرف دارد ، جاجيم و گليم ، سبد و زنبيل ، ظروف گلى ، محصولات خراطىشده چوبى ، جارو ، جوراب پشمى و ابريشمى . اين محصولات در مغازههاى تخصصى داخل شهرها و يا مغازههاى بين راهى در مسير جادههاى ارتباطى منطقه به فروش مىرسند و اغلب مشتاقان فراوانى براى خريد محصولات صنايع دستى گيلان به اين واحدها مراجعه مىكنند . اهميت اين محصولات در شهرهائى كه ارزش توريستى دارند بيشتر است . مثلا در شهر توريستى ماسوله بخش قابل توجهى از مردم به توليد و فروش محصولاتى مانند ابزار فلزى ، چرمى ، انواع جوراب و پوشاك اشتغال دارند كه بخش قابل توجهى از درآمد آنان از اين محل تأمين مىگردد . 3 - 6 - 3 - خاويار خاويار گيلان يكى ديگر از جاذبههاى اقتصادى منطقه است . خاويار كه از صيد ماهيهاى استروژنى به دست مىآيد در داخل و خارج كشور مشتريان زيادى دارد . شركت شيلات كه محل مركزى آن در غازيان قرار دارد ، عمليات استحصال و بستهبندى خاويار را برعهده دارد . فروشگاههاى شركت شيلات در شهرهاى گيلان عرضهكننده خاويار در اين استان هستند . به دليل تقاضاى زياد در بازارهاى خارج براى خاويار ايران ، بخش قابل توجهى از خاويار توليدى در شيلات گيلان به خارج از كشور صادر مىشود . 7 - 3 - جاذبههاى شهرى گيلان شهرهاى گيلان چه به سبب معمارى خاص آنها و چه به دليل جنبوجوش اقتصادى و يا زيبائيهاى طبيعى و اهميت تاريخى خود ، از جمله جاذبههاى توريستى اين منطقه بشمار مىآيند . در گيلان 31 شهر براساس تعريف وزارت كشور وجود دارد كه هريك به تناسب موقعيت ، وسعت ، جمعيت و خصوصيات منطقهاى خود ويژگى خاصى دارند . شهرهاى گيلان هرچند كه از نظر جمعيتى برابر نيستند ، اما به علت نزديكى به يكديگر و توزيع فضائى نسبتا موزون عموما قابل دسترسى بوده و متناسب با وضعيت خود امكانات رفاهى قابل قبولى دارند . حتى در كوچكترين شهرهاى اين منطقه نيز جنبوجوش شهرهاى بزرگ به چشم مىخورد . اين شهرها به فراخور نقش و اهميتى كه در طول تاريخ داشتهاند ، ديدنيهاى فراوانى براى مهمانان خود دارند كه اقامتى لذتبخش را براى آنان ممكن مىسازد . از طرف ديگر مردمان گيلان با حضور مسافر در شهرهاى خود خو گرفتهاند و اين حضور را به دليل آگاهى از ارزش اقتصادى مسافران غنيمت مىشمارند . از اينرو مهماننوازى ، خوشروئى ، رفتار احترامآميز با مسافران و كوشش در برآورده كردن نيازهاى آنان را براى خود يك وظيفه مىشمارند . از طرف ديگر گيلانيان به دليل برخوردارى از يك زمينهء فرهنگى بسيار قوى و يك منزلت اقتصادى نسبتا متعارف ، در مقابل مسافرانى كه از شهرهاى ديگر كشور به گيلان سفر مىكنند ، با اعتماد به نفس كاملا حسابشدهاى برخورد مىنمايند . چنين رفتارى حتى در روستائيان گيلانى نيز به خوبى ديده مىشود . بر خلاف برخى مناطق ديگر كشور تضاد ميان نقاط شهرى و روستائى در گيلان بسيار كم است ، زيراكه روستاها در فاصلهء كمى از مراكز شهرى قرار دارند و از ارتباط پيوستهاى با شهر برخوردارند . آمدوشد روزانه روستائيان به شهرها الگوها و امكانات زندگى شهرى را تا حدود زيادى به مناطق روستائى نيز كشانده است . بسيارى از روستاهاى گيلان از امكاناتى نظير برق ، راه ، آب لولهكشى ، تلفن ، مدرسه و ديگر تأسيسات و تجهيزات خدماتى برخوردارند و از اين بابت كمبودى نسبت به شهرها در خود احساس نمىكنند . اين برخوردارى از وسائل رفاهى ، فاصلهء نقاط شهرى و روستائى را در منزلتهاى مختلف به ميزان قابل توجهى كاهش داده است . اما شهرها به دليل عملكردهاى مركزى خود كماكان امتيازات ويژه خويش را دارند و در مواردى به علت موقعيت خاص جغرافيائى يا تاريخى داراى جذابيتهاى معينى هستند كه مسافران را به سوى خود جلب مىكنند . توصيف جذابيتهاى شهرى گيلان نيازمند تأليف كتابى مستقل براى هر شهر است . ليكن در اين بخش در حدى كه يك مسافر بتواند آشنائى كلى با شهرهاى گيلان پيدا كند ، به توضيح برخى جاذبههاى شهرى در گيلان بسنده مىشود . 1 - 7 - 3 - رشت رشت از نظر زيبائيهاى شهرى ديدنيهاى زيادى دارد . ابتدا خود شهر از يك اسلوب معمارى ويژهاى برخوردار است كه تبلور آن را در ميدان اصلى شهر يعنى ميدان شهردارى سابق و شهداى فعلى مىتوان ديد . ساختمانهاى شهردارى ، پست و تلگراف و هتل ايران در اطراف اين ميدان مجموعهء ساختمانى همگنى از معمارى دورهء خود را نشان مىدهند . علاوهبر آن بناهاى قديمى زيادى مانند ساختمان كلاهفرنگى در پارك محتشم از گذشته برجاى مانده است . برخى خانههاى قديمى كه امروزه نيز در مالكيت صاحبان آنان قرار دارند از نظر هنر معمارى ، نقاشى و گچبرى ارزش فراوانى دارند . مهمترين اين خانهها عبارتند از خانه سيد على آقا مقيمى ، خانه سيد اسماعيل ضيابرى ، خانه سردار معتمد رشتى و خانه حاج ميرزا احمد ابريشمى كه همگى جزو ميراث فرهنگى به ثبت رسيده و داراى آثار بسيار ارزشمند هنرى هستند . رشت داراى دو پارك بزرگ گردشگاهى به نام سبزهميدان و پارك شهر است كه در كنار پاركهاى جديد الاحداث از زيبائى زيادى برخوردار هستند . بازار رشت و بازار روز آنكه در مجاورت بازار اصلى قرار دارد ، از نقاط ديدنى رشت و مهمترين مركز خريدوفروش كالا در استان است . آرامگاه ميرزا كوچك خان نيز همانگونه كه قبلا اشاره شد در محله سليمانداراب